Sự ra đời của Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 05/05/2026 đánh dấu một bước chuyển dịch mang tính chiến lược của Chính phủ Việt Nam trong việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ và bảo hộ bản quyền.
Được ký ban hành bởi Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, công điện này không chỉ là một chỉ đạo hành chính thông thường mà là một phản ứng chính sách khẩn cấp trước những thách thức nghiêm trọng từ môi trường số và áp lực thương mại quốc tế.
Ở góc độ của doanh nghiệp, công điện tác động mạnh mẽ đến hoạt động kinh doanh. Đồng thời, nó cũng vô tình đặt các nhà quản lý vào trạng thái hoang mang, lo lắng vì không biết các hoạt động truyền thông, phần mềm hay nội dung số của mình có đang vi phạm pháp luật hay không.
Dưới góc nhìn của một công ty công nghệ có cơ hội làm việc với nhiều doanh nghiệp trong thời gian qua, bài viết này tổng hợp nhanh mọi thông tin liên quan đến công Công điện số 38/CĐ-TTg (sau đây gọi tắt là Công điện 38) và những lưu ý dành cho doanh nghiệp.
Lưu ý rằng, nội dung bài viết mang tính chất thông tin tổng hợp. Bài viết không thay thế cho các văn bản pháp lý chính thức hoặc hướng dẫn từ cơ quan quản lý Nhà nước. Doanh nghiệp cần tham vấn ý kiến từ các chuyên gia pháp lý trước khi đưa ra các quyết định liên quan.
1. Nội dung trọng tâm của Công điện 38/CĐ-TTg là gì?
Công điện 38 tập trung vào việc tăng cường hiệu lực thực thi quyền sở hữu trí tuệ, ngăn chặn triệt để các hành vi xâm phạm bảo hộ bản quyền trên môi trường số. Chính phủ yêu cầu các bộ ngành lập tức triển khai đợt ra quân cao điểm, áp dụng biện pháp chặn truy cập đối với các website lậu và xử lý nghiêm các pháp nhân vi phạm.
Trọng tâm của Công điện 38 là thiết lập một cơ chế phối hợp nhanh giữa Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Bộ Công an. Mục tiêu tối thượng là quét sạch các hạ tầng phân phối nội dung bất hợp pháp, từ phim ảnh, âm nhạc, sách báo cho đến phần mềm và chương trình truyền hình trực tuyến.
Trong đó chú trọng một số nội dung sau:
1. Quyết liệt chỉ đạo các lực lượng chức năng ra quân, tập trung nguồn lực, tập trung triển khai thực hiện ngay các biện pháp cần thiết đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc từ ngày 07 tháng 5 năm 2026 đến ngày 30 tháng 5 năm 2026, thực hiện nghiêm các quy định pháp luật và xử lý nghiêm các vi phạm theo tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ.
a) Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tập trung xác minh, điều tra, khởi tố một số vụ án nghiêm trọng xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý theo quy định pháp luật; triệt phá các website và các tổ chức điều hành các website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn, nhất là các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, chương trình truyền hình lậu có dùng tiếng Việt và tiếng nước ngoài, nhất là tiếng Anh.
b) Bộ Quốc phòng tập trung chỉ đạo lực lượng bộ đội biên phòng, cảnh sát biển và các lực lượng liên quan phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an, các cơ quan liên quan, các địa phương triển khai thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ được phân công về đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo quy định.
c) Đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao đẩy mạnh các hoạt động kiểm sát, xét xử các vụ án về sở hữu trí tuệ, bảo đảm xử lý nghiêm minh, có tính răn đe, đúng quy định pháp luật; trong đó tập trung điều tra, truy tố, xét xử một số vụ án điển hình.
Bạn có thể tải và xem Công điện số 38/CĐ-TTg đầy đủ tại trang Văn bản Chính phủ.
2. Các đối tượng chịu tác động trực tiếp từ Công điện 38/CĐ-TTg là ai?
Các đối tượng chịu tác động trực tiếp bao gồm hai nhóm chủ thể chính. Thứ nhất, nhóm các tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi xâm phạm. Thứ hai, nhóm các cơ quan chức năng có nhiệm vụ thanh tra, quét sạch vi phạm.
2.1 Các đối tượng bị kiểm tra, xử lý (người vi phạm)
Các đối tượng bị kiểm tra, xử lý (người vi phạm) bao gồm:
- Chủ thể xâm phạm sở hữu công nghiệp: Các cá nhân, tổ chức, đường dây có hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng nhái, xâm phạm nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý.
- Chủ thể vi phạm bản quyền: Các đơn vị vận hành website phim lậu, nền tảng nghe nhạc “chùa”, các tổ chức sử dụng chương trình máy tính không có bản quyền (phần mềm bẻ khóa – crack), hệ điều hành lậu, máy chủ game lậu và các hội nhóm chia sẻ nội dung trái phép.
- Chủ thể lợi dụng thương mại điện tử: Các đối tượng dùng thủ đoạn chia nhỏ đơn hàng, thuê kho online, sử dụng dịch vụ vận chuyển trung gian và thanh toán trực tuyến để né tránh sự kiểm tra khi kinh doanh hàng vi phạm.
>> Xem thêm: Vi phạm bản quyền 2026: Quy định, mức phạt và các lưu ý mới nhất
2.2 Các đối tượng thực hiện nhiệm vụ (cơ quan quản lý)
Các đối tượng thực hiện nhiệm vụ (cơ quan quản lý) bao gồm:
- Lực lượng Công an: Chủ công, giữ vai trò nòng cốt trong công tác điều tra, xác minh và xử lý hình sự các vụ việc nghiêm trọng, triệt phá các tổ chức quy mô lớn.
- Lực lượng Quản lý thị trường: Chủ trì giám sát, kiểm tra chuyên ngành và xử lý vi phạm tại các cơ sở kinh doanh, chợ đầu mối, kho hàng và trên các sàn thương mại điện tử.
- Các Bộ, ngành và địa phương: Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương, Bộ Quốc phòng, Bộ Thông tin và Truyền thông cùng chính quyền các cấp đồng loạt ra quân theo chức năng quản lý.
3. Công văn 314/BQTG-QL&HTQT triển khai Công điện 38 như thế nào?
Công văn 314/BQTG-QL&HTQT do Cục Bản quyền Tác giả ban hành ngày 06/05/2026, nhằm thực thi Công điện 38/CĐ-TTg. Văn bản này tập trung chỉ đạo các đơn vị chuyên trách tăng cường công tác quản lý, rà soát và siết chặt các hoạt động hợp tác quốc tế về bảo hộ quyền tác giả.
Cụ thể, Cục Bản quyền tác giả đề nghị các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân:
- KHÔNG SỬ DỤNG CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH KHÔNG CÓ BẢN QUYỀN;
- Không khai thác, sử dụng trái phép quyền tác giả, quyền liên quan đối với tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng;
- Rà soát, đảm bảo tuân thủ nghiêm túc các quy định pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan trong hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ.
>> Xem thêm bài viết: Công văn 314/BQTG-QL&HTQT: Doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân không được sử dụng phần mềm lậu
4. Doanh nghiệp cần làm gì để tuân thủ Công điện 38/CĐ-TTg?
Doanh nghiệp có thể chủ động rà soát hệ thống của mình. Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần chuẩn hóa quy trình kiểm soát nguồn gốc hàng hóa. Việc chủ động lưu trữ minh chứng cũng rất quan trọng để đáp ứng quy định hiện hành.
Doanh nghiệp có thể tham khảo quy trình rà soát gồm bốn bước chi tiết sau.
4.1 Hợp thức hóa tài sản trí tuệ và phần mềm
Trước hết, doanh nghiệp cần chủ động rà soát và hợp pháp hóa toàn bộ các công cụ công nghệ đang sử dụng. Việc này giúp tổ chức loại bỏ hoàn toàn các rủi ro pháp lý về mặt kỹ thuật.
- Tổng kiểm tra nội bộ: Rà soát phần mềm trên máy tính, máy chủ công ty.
- Gỡ bỏ phần mềm lậu: Xóa bản crack, hệ điều hành không phép.
- Mua phần mềm bản quyền chính hãng: Lập lộ trình ngân sách chính thức.
>> Xem thêm: Phần mềm bản quyền doanh nghiệp 2026: Quy định & lưu ý quan trọng
4.2 Kiểm soát chặt chẽ hàng hóa và nguồn gốc xuất xứ
Tiếp theo, ban quản lý phải siết chặt quy trình phân phối và lưu kho sản phẩm. Doanh nghiệp cần minh bạch hóa mọi giấy tờ chứng minh nguồn gốc của hàng hóa kinh doanh.
- Minh bạch hóa kho bãi: Chuẩn bị sẵn hóa đơn VAT, chứng từ hợp lệ.
- Hồ sơ hàng nhập khẩu: Lưu trữ tờ khai hải quan đầy đủ.
- Sàng lọc sản phẩm: Loại bỏ hàng nhái, hàng vi phạm nhãn hiệu.
4.3 Nâng cao trách nhiệm đối với các nền tảng Thương mại điện tử
Đồng thời, các đơn vị vận hành nền tảng số cần tăng cường bộ lọc kiểm duyệt. Đây là nghĩa vụ bắt buộc để ngăn chặn các hành vi trục lợi từ hàng giả trực tuyến.
- Định danh người bán: Xác thực thông tin đối tác trên sàn.
- Kiểm duyệt hình ảnh: Rà soát sản phẩm trước khi đăng bán.
- Xây dựng bộ lọc: Ngăn chặn và xử lý kịp thời vi phạm.
4.4 Duy trì và lưu trữ hồ sơ minh bạch
Cuối cùng, doanh nghiệp hãy thiết lập một hệ thống lưu trữ tài liệu pháp lý chuyên nghiệp. Việc chuẩn bị nhân sự chuyên trách sẽ giúp cơ sở ứng phó hiệu quả khi có kiểm tra.
- Số hóa chứng từ: Lưu trữ hợp đồng mua bán, nhượng quyền.
- Chuẩn bị nhân sự: Phân công người chuyên trách giải trình.
- Phối hợp liên ngành: Sẵn sàng xuất trình giấy tờ khi rà soát.
5. Vì sao Việt Nam buộc phải siết chặt vấn đề bản quyền?
Việt Nam buộc phải làm chặt vấn đề bản quyền do áp lực thương mại từ Hoa Kỳ sau Báo cáo 301, nghĩa vụ tuân thủ các cam kết thuế quan nghiêm ngặt của hiệp định CPTPP và EVFTA, nhu cầu bảo hộ để thu hút dòng vốn FDI bán dẫn, cùng tính cấp bách trong việc sàng lọc “rác bản quyền” tạo ra từ trí tuệ nhân tạo (AI).
Bốn động lực cốt lõi buộc Chính phủ phải quyết liệt ra quân bao gồm:
- Áp lực từ Báo cáo 301 của Hoa Kỳ: Ngày 30/04/2026, Hoa Kỳ đưa Việt Nam vào danh sách “Quốc gia nước ngoài ưu tiên” (PFC). Đây là danh sách đen thương mại nghiêm trọng, buộc Việt Nam phải phản ứng chính sách khẩn cấp.
- Cam kết từ Hiệp định CPTPP và EVFTA: Để hưởng ưu đãi thuế quan, Việt Nam phải tuân thủ nguyên tắc “chỉ tiến không lùi” về sở hữu trí tuệ. Vi phạm bản quyền sẽ kích hoạt tài phán quốc tế, gây thiệt hại lớn cho xuất khẩu.
- Thu hút dòng vốn FDI bán dẫn: Bản quyền là thước đo hàng đầu của các tập đoàn công nghệ cao. Hệ thống bảo hộ nghiêm minh chính là tấm lá chắn bắt buộc để giữ chân nhà đầu tư.
- Thách thức từ làn sóng AI: Quy định từ ngày 09/04/2026 nêu rõ sản phẩm AI chỉ được bảo hộ nếu có sự sáng tạo của con người. Thắt chặt bản quyền giúp ngăn chặn “rác nội dung” do AI tạo ra.
6. Một số câu hỏi thường gặp (FAQ)
Theo chỉ đạo, đợt ra quân cao điểm diễn ra từ ngày 07/05/2026 đến ngày 30/05/2026. Tuy nhiên, hoạt động thanh tra và quét vi phạm trên môi trường số vẫn sẽ tiếp tục được duy trì thường xuyên sau thời gian này.
Có. Luật sở hữu trí tuệ không phân biệt hành vi vi phạm là vô ý hay cố ý.
Lực lượng Công an, Quản lý thị trường và Thanh tra các Bộ đều có thẩm quyền kiểm tra.
Đối với hành vi xâm phạm quyền tác giả, mức phạt tiền tối đa là 500 triệu đồng đối với tổ chức. Ngoài ra, doanh nghiệp vi phạm còn bị buộc gỡ bỏ hoàn toàn tài sản số.
Có thể. Trước hết, hành vi sử dụng phần mềm không bản quyền quy mô lớn sẽ bị xem xét nghiêm túc. Nếu việc này nhằm thu lợi bất chính hoặc gây thiệt hại nặng cho chủ sở hữu, pháp nhân thương mại có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
7. Tạm kết
Có thể thấy, môi trường kinh doanh số hiện nay không còn dư địa cho các phương thức vận hành mang tính rủi ro pháp lý cao. Đối với các nhà quản lý, việc chuẩn hóa dữ liệu, hệ thống phần mềm và sở hữu trí tuệ lúc này không đơn thuần là giải pháp ứng phó với các đợt kiểm tra liên ngành. Đây là khoản đầu tư nền tảng, có tính chất quyết định đến năng lực bảo mật hệ thống và uy tín thương mại của tổ chức trên thị trường.
Quá trình chuyển dịch cấu trúc chi phí để phục vụ mục tiêu tuân thủ bản quyền chắc chắn sẽ đặt ra những bài toán ngân sách nhất định cho bộ máy quản lý. Dù vậy, việc chủ động kiểm toán hệ thống từ sớm sẽ giúp doanh nghiệp giữ vững thế chủ động, hạn chế tối đa các đứt gãy trong vận hành.
Để giúp doanh nghiệp tháo gỡ bài toán chuyển đổi này một cách tối ưu nhất, MM Technology luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn. Với vị thế là Đối tác cung cấp giải pháp và bản quyền chính hãng của Microsoft tại Việt Nam, chúng tôi cam kết hỗ trợ doanh nghiệp trong việc khảo sát chi tiết hệ thống, tối ưu hóa ngân sách đầu tư công nghệ, đồng thời đảm bảo tính tuân thủ pháp lý toàn diện và an toàn tuyệt đối.
